Signature Journalism in België
Van naamloos graf tot nationale podcast
In 2002 schiet de politie een overvaller dood in een frituur in Beringen. 23 jaar later weet nog altijd niemand wie hij is. Het onbekende lichaam in een naamloos graf trok de aandacht van HBVL‑journalisten Thomas Jansen en Geert Op ’t Eynde. Ze beten zich vast en zochten vier jaar naar de identiteit van Gangster Y.
Het onderzoek mondde uit in een meeslepende podcast waarin luisteraars worden meegenomen in een zoektocht van het kerkhof van Beringen‑Mijn tot in Roemenië. Het werd een schoolvoorbeeld van de 360 graden‑aanpak: verschillende stukken online en in de krant, een making‑of‑vodcast en een succesvolle video voor de socials.
De eerste gratis aflevering heeft al 55.000 unieke luisterbeurten. De podcast bereikt bovendien een opvallend jong publiek: bijna 30% van de luisteraars is jonger dan 34 jaar en bijna 60% jonger dan 44. Op Instagram behalen we 93.600 views, op TikTok zelfs 1,3 miljoen. Het succes van ‘Gangster Y’ zit deels in de duidelijke paywall‑strategie: de eerste aflevering is gratis te beluisteren, de andere staan achter een betaalmuur.
Vier jaar onderzoek resulteerde in een interessante, maatschappelijk relevante, spannende podcast. Een op en top Limburgs verhaal, maar wel met landelijke impact. Precies daarom is dit staaltje journalistiek onderscheidend: diepgravend, volhardend en uitgespeeld op alle platformen, waardoor een lokaal mysterie uitgroeit tot een verhaal dat een heel land boeit.
HBVL-journalisten Thomas Jansen en Geert Op ’t Eynde - presentatoren van de Gangster Y-podcast
Witte scholen: hoe we ons onderwijs kleur lieten bekennen
Met de onderzoeksreeks “Witte scholen” waagden we ons aan een explosief thema. Hoe verandert migratie de Vlaamse scholen? ‘Verkleuren’ ze allemaal in gelijke mate? De basis was een groot data-onderzoek naar de evolutie van de Vlaamse scholen in de afgelopen tien jaar.
De bevindingen waren onthullend. In scholen die in 2010 al zeer divers waren, steeg de diversiteit twee à drie keer sneller dan in de witste scholen. In sommige witte scholen verminderde de diversiteit zelfs. We gebruikten thuistaal als teken van diversiteit en namen het opleidingsniveau van de moeder mee in rekening. Op een kaart kon elke lezer de evolutie in diversiteit van de school naar keuze opzoeken, hoe die evolueerde, en hoe die zich verhoudt tot scholen in de buurt. Vooral het klassieke katholieke onderwijs, dat leerlingen aantrekt uit hogere sociale klassen, blijft merkwaardig wit. Hoogopgeleide en taalvaardige ouders, typisch lezers van De Standaard, concentreren hun kinderen in scholen waar weinig laagopgeleide migrantenkinderen toegang toe vinden.
Dat zijn confronterende conclusies, die we reliëf gaven met reportages, interviews, lezersbevragingen, podcasts en opinieartikels. Zo probeerden we te beantwoorden hoe en onder welke omstandigheden kleur en onderwijsniveau samengaan en wat scholen en ouders drijft. Zelden kregen we meer reacties op een reeks, die veel nieuwe lezers bereikte en tot abonnee maakte.
© hollandse hoogte - Kinderen op school
Ook consumenten- onderzoek is zuivere journalistiek
Zit er echt extra vierge olijfolie in flessen die net dat beloven? Voor De Grote Test, een klassiek format dat elke digitale transformatie moeiteloos overleeft, testen we elke week producten. De gouden formule blijft dat je dat alleen door echte experten laat doen.
Voor de olijfolie pakten reporter Chris Snick en redactiechef Lise Smout het nog net iets groter aan, omdat ze wisten dat het een sector is waar al wel eens iets fout loopt. Nee, niet alle olijfolies zijn wat ze beweren te zijn, dat werd snel duidelijk na de eerste testen. Maar op één testresultaat waren we niet voorbereid: in één fles bleek niet eens olijfolie te zitten.
Consumenten- en servicejournalistiek zijn een belangrijke pijler van het Nieuwsblad. Er wordt onder journalisten wel eens neerbuigend over gedaan, maar dat is geheel ten onrechte. Want ook hier geldt wat voor alle vormen van journalistiek geldt: als je het goed wil doen, vraagt het veel tijd, expertise en volharding. En als je het goed doet, ben je bijzonder relevant in het dagelijkse leven van je lezer. Dat is voor ons signature journalism. Zeker als je flessen-met-alles-behalve-olijfolie uit de rekken kan laten halen.
Het testen van olijfolie
Hoe we de berichtgeving rond een Europees schandaal stuurden
Begin december werd Brussel opgeschrikt door de arrestatie van voormalig EU‑buitenlandchef Federica Mogherini. Euractiv‑reporters Elisa Braun en Eddy Wax brachten het nieuws dat de autoriteiten een inval hadden gedaan in de kantoren van de Europese buitenlandse dienst en het Europacollege in Brugge. Twee hoge functionarissen werden gearresteerd, onder wie Mogherini, op verdenking van fraude bij de oprichting van een nieuwe diplomatieke academie die aan het college verbonden was.
De primeur volgde op maanden van zorgvuldig verslaggeven over het Europacollege en zijn diplomatieke academie. Toen het verhaal naar buiten kwam, publiceerde Euractiv een reeks gedetailleerde verhalen over de achtergrond van het schandaal – context die onze concurrenten niet konden evenaren.
Gezien Mogherini’s prominentie kreeg het nieuws snel veel weerklank in heel Europa en daarbuiten. De Financial Times, The Guardian, Al Jazeera … allemaal verwezen ze naar onze berichtgeving, terwijl het verhaal de Europese nieuwsagenda domineerde.
Door exclusieve bronnen te combineren met diepgaande expertise over het onderwerp, konden onze reporters het verhaal niet alleen als eersten brengen, maar ook bepalen hoe het werd begrepen – en daarmee het tempo en de diepgang van de berichtgeving over een complex en snel evoluerend Europees schandaal bepalen.
© Eddy Wax - EEAS gebouw
Wat Antwerpen nu écht denkt over Deurne
Geen dossier dat Antwerpen zo polariseert als de luchthaven van Deurne. De ene vindt het een schande dat een elite van jetsetfiguren, zakenlui en tweedeverblijvers kan blijven profiteren van de miljoenen overheidsgeld die ze jaarlijks opslorpt. De andere claimt dat connectiviteit via de lucht onontbeerlijk is voor de Antwerpse regio met zijn wereldhaven, diamantsector, internationale bedrijven en toeristische aantrekkingskracht.
De discussies worden niet alleen in de media en het parlement gevoerd, maar ook op café en aan de schoolpoort. Als Gazet-redacteurs die hier wonen, werken en leven, wilden we die maatschappelijke tweedeling voor het eerst objectiveren. Daarom voerden we samen met het onderzoeksbureau Ipsos een peiling uit. De resultaten verrasten velen, maar ons veel minder: de luidruchtige tegenstand die ook in nationale media weerklank krijgt, blijkt slechts de mening van een kleine minderheid van de inwoners van het arrondissement.
De publicatie van onze peiling had onmiddellijke impact: ze leidde tot honderden reacties in onze app, op sociale media en in onze mailboxen. Voorstanders voelden zich plots geroepen om het voor ‘hun’ luchthaven op te nemen. Zo gaven we met ons onderzoek het inhoudelijke debat een stroomstoot.
© Fred Debrock — De luchthaven van Antwerpen